Διημερίδα Βιολογίας στη Χαλκίδα

Περίληψη Εισήγησης: “Η διδασκαλία της Βιολογίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση” Μαρτίου 13, 2009

Η Σύμβουλους του Π.Ι. κα Περάκη Βασιλική, με την ομιλία της επισήμανε δύο κυρίαρχα στοιχεία που προκύπτουν από τη μελέτη των ωρολόγιων προγραμμάτων στα διάφορα κράτη της ευρωπαϊκής ένωσης: το γεγονός ότι στη χώρας μας, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει ασυνέχεια στην παρουσία της βιολογίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση καθώς και ότι οι ώρες που αφιερώνονται από το ωρολόγιο πρόγραμμα είναι λίγες σχετικά με τα υπόλοιπα αντικείμενα των φυσικών επιστημών.

Αναδείχθηκε για ακόμα μία φορά ο ρόλος του Διαθεματικού Ενιαίου Πλαισίου Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών (Α.Π.Σ.) για τη Βιολογία. Σ’ αυτά τα θεσμικά κείμενα θα πρέπει να ανατρέχουμε για να δούμε τι, πραγματικά, προβλέπεται για τι διδασκαλία κάθε αντικειμένου. Κατά συνέπεια αυτά είναι και τα βασικά εργαλεία του εκπαιδευτικού για το σχεδιασμό και την πραγματοποίηση της διδασκαλίας του. Όσο αφορά τη διδασκαλία της «Εξέλιξης» προβλέπεται σε ανεξάρτητα κεφάλαια στις Γ΄ τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου, αλλά το κυριότερο: διατρέχονται από τη λογική της, όλα τα κεφάλαια, κάτι που καταγράφεται στο επίπεδο των στόχων σε κάθε άξονα γνωστικού περιεχομένου. Έγινε τέλος αναφορά για την απουσία της διδασκαλίας της «Εξέλιξης» ως αυτοτελές κεφάλαιο στο Λύκειο (όπου εμπεριέχεται στο βιβλίο της Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας, αλλά δεν διδάσκεται) και ο λόγος είναι ο περιορισμός της ύλης για την οποία πρέπει να προετοιμαστούν οι μαθητές και, κατά συνέπεια, ο φόρτος εργασίας τους γι’ αυτό.

Επισημάνθηκε η ετερογένεια των εκπαιδευτικών συστημάτων των χωρών της Ε.Ε. Εξαιτίας των ιδιαιτεροτήτων αυτών και των διαφοροποιήσεων ανάμεσα στα εκπαιδευτικά συστήματα των διαφόρων χωρών γίνεται δύσκολη η σύγκριση και η εξαγωγή συμπερασμάτων. Στα κύρια συμπεράσματα που καταλήγει κάποιος από αυτή τη μελέτη είναι:

• δε φαίνεται να υπάρχουν διαφορές στη θεματολογία που αφορά βασικές βιολογικές γνώσεις
• διαφορές υπάρχουν σε θέματα σύγχρονης Βιολογίας (π.χ. βιοπληροφορικής, εφαρμογών της Μοριακής Βιολογίας στην υγεία κ.ά.) τα οποία με πολύ αργό ρυθμό φαίνεται να εντάσσονται στα Π.Σ. Τα ελληνικά Α.Π.Σ. φαίνεται να είναι από τα πιο επικαιροποιημένα
• η διδασκαλία και η χρήση της επιστημονικής μεθόδου (κάτι που εδώ και πολλά χρόνια προωθείται και από τα δικά μας Α.Π.Σ) σε ορισμένες χώρες (π.χ τη Φινλανδία) θεωρείται ζωτικής σημασίας. Αυτό, ίσως, σχετίζεται και με την επιτυχία των μαθητών της σε διεθνείς διαγωνισμούς
• σε πολλές χώρες, σε κεντρικό επίπεδο, τίθενται οι βασικοί άξονες περιεχομένου ενώ η εξειδίκευσή τους γίνεται σε τοπικό επίπεδο, σε κάποιες περιπτώσεις, και σε επίπεδο σχολικής μονάδας
• ωστόσο η επίτευξη των στόχων ελέγχεται σε κεντρικό ή περιφερειακό επίπεδο, κάτι που κατευθύνει τους εκπαιδευτικούς στην επιλογή του τι και πώς θα το διδάξουν
• παρατηρείται επίσης ότι όσο περισσότερο αποκεντρωμένα είναι τα εκπαιδευτικά συστήματα τόσο πιο συστηματική είναι η εκπαίδευση και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών
• η ευελιξία στις διδακτικές μεθόδους θεωρείται καθοριστική για την αντιμετώπιση των αναγκών των διαφορετικών τύπων μάθησης
• αποτελεσματική θεωρείται η αξιοποίηση θεμάτων της καθημερινής ζωής που μπορεί να σχετίζονται και με εφαρμογές της σύγχρονης Βιολογίας, για την προσέγγιση και των βασικών βιολογικών γνώσεων
• ο εξορθολογισμός του Ωρολογίου Προγράμματος, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα αλλά και τη διεθνή και Ευρωπαϊκή πρακτική, θα βοηθήσει στο να υλοποιούνται με άνεση όσα προβλέπονται από τα Αναλυτικά προγράμματα Σπουδών, προς όφελος του αυριανού πολίτη και του κοινωνικού συνόλου