Περίληψη Εισήγησης: “Φύκη, άνθρωπος και περιβάλλον”

Για τους πολλούς τα «φύκια» δεν είναι τίποτα άλλο παρά κάποια μάλλον ανεπιθύμητα φυτά που «λερώνουν» τις θάλασσες και τις παραλίες, πράγμα που δεν αρέσει στους τουρίστες!

Πολύ λίγοι γνωρίζουν λίγα περισσότερα για την ομάδα αυτή, π.χ. ότι τα φύκη (και όχι φύκια) περιλαμβάνουν ένα μεγάλο αριθμό αντιπροσώπων, από πολύ μικρούς που είναι ορατοί μόνο με μικροσκόπιο, μέχρι σημαντικών διαστάσεων, ακόμη και μέχρι 50 μέτρα. Εδώ και αρκετά εκατομμύρια χρόνια βρίσκονται και αναπτύσσονται στις θάλασσες, στις λίμνες, τα ποτάμια και σε κάθε υγρό περιβάλλον, αποτελώντας έτσι αναπόσπαστα στοιχεία σχεδόν όλων των οικοσυστημάτων.

Για την ανάπτυξή τους χρησιμοποιούν ενέργεια από το φως μέσω της φωτοσύνθεσης. Αυτό τα τοποθετεί μεταξύ των πλέον σημαντικών πηγών πρωτογενούς παραγωγής του πλανήτη. Αρκεί να αναφερθεί ότι το 60% του οξυγόνου που χρησιμοποιείται από όλους τους οργανισμούς της γης ελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα από τα φύκη κατά τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης.

Ακόμη πολύ λίγοι γνωρίζουν ότι όλοι μας καθημερινά σχεδόν χρησιμοποιούμε προϊόντα που προέρχονται από φύκη, έστω και αν δεν τρώμε «sushi», αλλά απλά χρησιμοποιούμε μια οδοντόκρεμα.

Επίσης λίγοι γνωρίζουν ότι υπάρχουν χώρες που στηρίζουν μεγάλο μέρος της οικονομίας τους στην παραγωγή και εκμετάλλευση των φυκών για την εξαγωγή υλικών, που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική, τη Φαρμακευτική, την παρασκευή καλλυντικών, λιπασμάτων κλπ. Στη σημερινή εποχή υπάρχει μία βιομηχανία αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων γύρω από την παραγωγή και εκμετάλλευση φυκών. Η ετήσια παραγωγή φυκών σε καλλιέργειες υπερβαίνει τους 24.000.000 τόνους στις τέσσερις ανατολικές χώρες όπου κυρίως καλλιεργούνται φύκη. Για παράδειγμα στις Φιλιππίνες, περισσότεροι από 400.000 άνθρωποι ασχολούνται με την καλλιέργεια, επεξεργασία, εμπορία κλπ. κυρίως ενός και μόνο φύκους. Πρόσφατα γίνονται μελέτες για τη χρήση φυκών ως φίλτρων καθαρισμού των υγρών αποβλήτων βιολογικών καθαρισμών.

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί διατάραξη της ισορροπίας των υδάτινων οικοσυστημάτων, με αποτέλεσμα δυσμενείς καταστάσεις για τους οργανισμούς και φυσικά για τα φύκη, όπως φαινόμενα ευτροφισμού κλπ. 

Η έλλειψη γνώσης πραγματικά στο αντικείμενο αυτό είναι σημαντική. Στην μικρή αυτή παρουσίαση θα προσπαθήσω να δώσω μερικά στοιχεία για τη σημασία και τις πιθανές χρήσεις των φυκών, καθώς και για τις δυνατότητες που αυτά προσφέρουν.